تفاوت پمپ بشقابی و جتی؛ کدام یک برای ساختمان شما مناسب‌تر است؟ (راهنمای جامع)

معرفی و تعاریف پایه: پمپ‌های سانتریفیوژ خانگی

قبل از اینکه وارد جنگ "پمپ جتی بهتر است یا بشقابی" شویم، باید بدانیم که هر دو مدل، زیرمجموعه پمپ‌های سانتریفیوژ (Centrifugal Pumps) هستند. این یعنی هر دو از یک موتور الکتریکی و یک پروانه (Impeller) برای به حرکت درآوردن آب استفاده می‌کنند.

اما تفاوت اصلی در «طراحی هیدرولیکی» قسمت کله‌گی پمپ است. همین تغییر در طراحی داخلی باعث می‌شود که یکی برای فشار (ارتفاع) قهرمان باشد و دیگری برای آب‌دهی (حجم آب). شناخت دقیق این دو تعریف به شما کمک می‌کند تا پول خود را برای محصولی که به کارتان نمی‌آید، دور نریزید.

پمپ جتی (Jet Pump) چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

پمپ جتی که در بازار ایران به دلیل شکل ظاهری کشیده‌اش به «پمپ کله‌دوکی» یا «پمپ موشکی» نیز معروف است، ساختاری منحصر‌به‌فرد دارد.

مهم‌ترین ویژگی فنی که پمپ جتی را متمایز می‌کند، وجود قطعه‌ای به نام اجکتور (Ejector) در داخل ساختار آن است. این قطعه باعث می‌شود سرعت آب در داخل پمپ افزایش یافته و مکش فوق‌العاده‌ای ایجاد شود.

ویژگی‌های کلیدی پمپ جتی برای خریداران:

• قابلیت خودمکش (Self-Priming): این مهم‌ترین مزیت معنایی پمپ جتی است. اگر لوله‌های ورودی شما هوا بگیرد، پمپ جتی (برخلاف مدل بشقابی) می‌تواند حباب‌های هوا را همراه آب تخلیه کند و نیازی به هواگیری مداوم ندارد.
• هد یا ارتفاع بالا (High Head): طراحی جتی برای غلبه بر نیروی جاذبه است. این پمپ‌ها فشار آب را به صورت متمرکز و با قدرت بالا به طبقات بالاتر پرتاب می‌کنند.
• مکش منفی قوی: اگر مخزن آب شما پایین‌تر از سطح پمپ قرار دارد (یا می‌خواهید از چاه کم‌عمق آب بکشید)، پمپ جتی بهترین گزینه است.

پمپ بشقابی (Plate Pump) چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

پمپ بشقابی همان‌طور که از نامش پیداست، دارای یک محفظه پهن و دایره‌ای شکل (شبیه به بشقاب) در قسمت جلویی است. در بازار به این مدل‌ها «پمپ‌های کم‌صدا» نیز می‌گویند.

در پمپ بشقابی، فاصله بین پروانه و بدنه بسیار کم است و طراحی آن به گونه‌ای است که به جای تمرکز بر پرتاب آب به ارتفاع خیلی زیاد، تمرکز بر جابجایی حجم زیادی از آب (دبی بالا) دارد.

ویژگی‌های کلیدی پمپ بشقابی برای خریداران:

• عملکرد کم‌صدا (Silent Operation): به دلیل نبودن قطعه اجکتور و جریان روان‌تر آب، صدای نویز و زوزه بسیار کمتری نسبت به مدل‌های جتی تولید می‌کند و برای نصب در داخل آپارتمان یا پارکینگ ایده‌آل است.
• دبی و آب‌دهی بالا (High Flow Rate): اگر مشکل شما افت فشار نیست، بلکه می‌خواهید مخزن آب سریع پر شود یا همزمان چند شیر آب باز باشد بدون اینکه دبی آب کم شود، پمپ بشقابی انتخاب بهتری است.
• سادگی تعمیرات: ساختار داخلی ساده‌تر به معنی استهلاک قطعات کمتر در طول زمان است.

تفاوت در مکانیزم و ساختار داخلی (بررسی فنی)

اگر پوسته بیرونی پمپ‌ها را باز کنیم، متوجه می‌شویم که اگرچه هر دو از نیروی گریز از مرکز (Centrifugal Force) استفاده می‌کنند، اما مسیر عبور آب در آن‌ها کاملاً متفاوت است. این تفاوت در مهندسی داخلی، همان دلیلی است که یکی را پرسروصدا و قدرتمند، و دیگری را آرام و حجیم می‌کند.

نقش حیاتی «اجکتور» و «دیفیوزر» در عملکرد پمپ جتی

راز قدرت مکش و فشار بالای پمپ جتی در قطعه‌ای دوتکه نهفته است که در پمپ‌های بشقابی وجود ندارد: مجموعه اجکتور (Ejector) و دیفیوزر (Diffuser).

وقتی پمپ جتی روشن می‌شود، تمام آب مستقیماً به سمت خروجی نمی‌رود. بخشی از آب با فشار زیاد وارد یک محفظه مخروطی شکل به نام «نازل» یا اجکتور می‌شود.

• اثر ونتوری (Venturi Effect): با عبور آب از مجرای تنگِ اجکتور، سرعت آن به شدت افزایش و فشار آن در آن نقطه کاهش می‌یابد (خلاء ایجاد می‌شود).
• مکش قدرتمند: این خلاء باعث می‌شود آب جدید از لوله ورودی (یا چاه) با قدرت به داخل پمپ مکیده شود. به همین دلیل است که پمپ جتی می‌تواند آب را از اعماق بکشد و حباب‌های هوا را دفع کند.
• دیفیوزر: پس از مخلوط شدن آب ورودی و آب در گردش، جریان وارد قطعه‌ای به نام دیفیوزر می‌شود که سرعت آب را گرفته و آن را تبدیل به فشار خروجی (هد) می‌کند.

این مسیر پیچیده و عبور پرفشار آب از مجرای تنگ اجکتور، عامل اصلی صدای زیاد (زوزه ممتد) در پمپ‌های جتی است.

طراحی «پروانه» و محفظه در پمپ بشقابی

در مقابل، ساختار پمپ بشقابی بسیار ساده‌تر و مستقیم‌تر است. در اینجا خبری از اجکتور و مسیرهای تنگ و پیچیده نیست.

• پروانه (Impeller): پمپ بشقابی معمولاً از یک یا دو پروانه بزرگ (معمولاً از جنس برنج، نوریل یا استیل) استفاده می‌کند. آب وارد مرکز پروانه می‌شود و با چرخش سریع پره‌ها، به سمت لبه‌های بیرونی پرتاب می‌شود.
• فاصله کم (Clearance): در پمپ بشقابی، فاصله بین لبه‌های پروانه و دیواره داخلی پمپ (محفظه حلزونی) بسیار کم و دقیق محاسبه شده است. این طراحی باعث می‌شود انرژی موتور مستقیماً صرف جابجایی حجم آب شود.
• جریان روان: از آنجایی که مانعی مثل اجکتور سر راه آب نیست، اصطکاک سیال کمتر است. این یعنی آب با تلاطم کمتری عبور می‌کند که نتیجه آن دبی (Flow Rate) بیشتر و صدای بسیار کمتر نسبت به مدل جتی است.
  
  

پمپ‌های جتی معمولاً قدرت پرتاب آب (هد) بیشتری دارند، اما باید بدانید که این ویژگی با میزان آبدهی تعامل متقابل دارد. برای درک دقیق‌تر تاثیر طراحی پروانه بر عملکرد دستگاه، مقاله رابطه دبی و نوع پمپ را بررسی کنید.

جنگ فشار و حجم آب: مقایسه هد (Head) و دبی (Flow)

در دنیای پمپ‌ها، دو فاکتور اصلی وجود دارد که معمولاً با هم در جنگ هستند: هد (فشار پرتاب) و دبی (حجم آب خروجی). برای انتخاب درست، باید بدانید ساختمان شما تشنه‌ی کدام یک است؟ فشار بیشتر برای رسیدن به طبقات بالا، یا حجم آب بیشتر برای پر کردن سریع لوله‌ها؟

برای درک بهتر، یک شلنگ آب را تصور کنید. وقتی انگشتتان را جلوی شلنگ می‌گیرید، آب با فشار و سرعت زیاد به دوردست می‌پرد (عملکرد جتی)، اما حجم آبی که خارج می‌شود کمتر است. وقتی انگشتتان را برمی‌دارید، آب با فشار کمتری می‌ریزد اما حجم آب زیادی خارج می‌شود (عملکرد بشقابی).

کدام پمپ فشار (ارتفاع پرتاب) بیشتری تولید می‌کند؟

در این رقابت، پمپ جتی (Jet Pump) برنده مطلق است.

به دلیل همان ساختار مخروطی و اجکتوری که در بخش قبل توضیح دادیم، پمپ‌های جتی می‌توانند آب را با فشار بسیار بالایی (معمولاً بین ۴ تا ۵ بار برای مدل‌های یک اسب بخار) به خروجی بفرستند.

• کاربرد اصلی: این پمپ‌ها برای غلبه بر نیروی جاذبه طراحی شده‌اند. اگر در طبقه سوم یا چهارم زندگی می‌کنید و فشار آب پشت شیر حمام کم است، پمپ جتی به خوبی آب را در ستون عمودی لوله‌ها (Riser) بالا می‌کشد.
• نکته کلیدی: اگر متراژ لوله‌کشی شما زیاد است یا مسیر لوله پر از زانو و اتصالات است (که باعث افت فشار می‌شود)، پمپ جتی به دلیل "هد" بالا، این افت را جبران می‌کند.

کدام پمپ دبی (آب‌دهی) بیشتری دارد؟

اگر به دنبال حجم آب هستید، پمپ بشقابی (Plate Pump) قهرمان میدان است.

پروانه بازتر و محفظه بزرگتر در پمپ بشقابی اجازه می‌دهد حجم بیشتری از سیال در هر دقیقه عبور کند.

• تفاوت عددی: برای مثال، یک پمپ جتی یک اسب بخار ممکن است حداکثر دبی 50 لیتر در دقیقه داشته باشد، در حالی که یک پمپ بشقابی با همان قدرت موتور (یک اسب)، می‌تواند تا 100 لیتر در دقیقه (یا حدود 6m³/h) آب‌دهی داشته باشد.
• کاربرد اصلی: این پمپ برای مکان‌هایی که نیاز به پر کردن سریع مخازن دارند یا در ساختمان‌هایی که تعداد شیرهای آب همزمان باز (مصرف‌کننده‌ها) زیاد است اما ارتفاع ساختمان کم است (مثلاً ویلاهای دوبلکس یا ساختمان‌های ۱ تا ۳ طبقه)، عملکرد بسیار بهتری دارد. با پمپ بشقابی، وقتی همسایه شیر آب را باز می‌کند، نوسان و کاهش حجم آب کمتری را حس خواهید کرد.

بررسی آلودگی صوتی: کدام پمپ برای آپارتمان آرام‌تر است؟

یکی از بزرگترین گلایه‌های ساکنان آپارتمان‌ها، صدای آزاردهنده پمپ آب است که به‌ویژه در شب‌های ساکت، می‌تواند آسایش ساکنان (مخصوصاً طبقات همکف و اول) را مختل کند.

اگر پمپ قرار است در داخل واحد، خرپشته (پشت بام) یا پارکینگ نزدیک به راه پله نصب شود، فاکتور «صدا» اهمیت حیاتی پیدا می‌کند. در این رقابت، تفاوت چشمگیر است و برنده مشخص.

چرا پمپ جتی صدای بیشتری تولید می‌کند؟

پمپ‌های جتی در بازار به «پمپ‌های پر‌سروصدا» معروف هستند. اما این صدا از موتور نیست، بلکه صدای «هیدرولیکی» آب است.

• صدای زوزه (Whistling): همان‌طور که در بخش فنی گفتیم، در پمپ جتی آب باید با فشار بسیار زیاد از یک مجرای بسیار باریک (نازل اجکتور) عبور کند. این عبور پرفشار و شکسته‌شدن جریان آب، صدایی شبیه به سوت کشیدن یا زوزه ممتد ایجاد می‌کند.
• تلاطم بالا: برخورد شدید آب برگشتی با آب ورودی در داخل کلگی پمپ، اغتشاش (Turbulence) زیادی ایجاد می‌کند که باعث لرزش و نویز صوتی بالا می‌شود.
• نتیجه: صدای پمپ جتی فرکانس بالایی دارد و به اصطلاح "تیز" است که به راحتی از دیوارها عبور می‌کند.

راز عملکرد کم‌صدا (Silent) در پمپ‌های بشقابی

اگر فروشنده‌ای به شما پیشنهاد «پمپ سایلنت» یا بی‌صدا داد، قطعاً منظور او پمپ بشقابی است. البته هیچ پمپی کاملاً بی‌صدا نیست، اما صدای پمپ بشقابی بسیار بم‌تر و قابل‌تحمل‌تر است.

• جریان آرام (Laminar Flow): در پمپ بشقابی، آب مانعی سر راه خود ندارد. پروانه به آرامی آب را می‌چرخاند و به بیرون هدایت می‌کند. نبودن قطعه اجکتور یعنی حذف گلوگاه اصلی تولید صدا.
• صدای "هوم" به جای "زوزه": صدای پمپ بشقابی بیشتر شبیه به صدای یک فن قوی یا کارکردن آرام موتور یخچال است (یک صدای "هوم" یکنواخت) که برخلاف صدای تیز پمپ جتی، آزاردهنده نیست.
• انتخاب ایده‌آل: برای ساختمان‌هایی که عایق صوتی ضعیفی دارند یا پمپ در فضای بسته و نزدیک به محل سکونت نصب می‌شود، پمپ بشقابی تنها گزینه منطقی است.

قدرت مکش و قابلیت هواگیری (Self-Priming)

شاید برایتان پیش آمده باشد که بعد از وصل شدن آب شهری، پمپ روشن می‌شود اما آبی پمپاژ نمی‌کند و فقط صدای موتور می‌آید. این پدیده یعنی پمپ «هوا گرفته» است.

توانایی پمپ در مدیریت این حباب‌های هوا و کشیدن آب از لوله‌ای که کاملاً پر نیست، تفاوت بزرگ بین مدل جتی و بشقابی است.

مفهوم «خودمکش» بودن پمپ جتی و اهمیت آن

پمپ جتی ذاتاً یک پمپ «خودمکش» (Self-Priming) است.

این یعنی طراحی داخلی آن (همان سیستم اجکتور که قبلاً گفتیم) به گونه‌ای است که می‌تواند مخلوط آب و هوا را پمپاژ کند. اگر لوله ورودی پمپ کاملاً از آب پر نباشد یا حباب‌های هوا وارد سیستم شود، پمپ جتی قدرت این را دارد که هوای موجود در لوله مکش را تخلیه کرده و آب را جایگزین آن کند.

• مزیت بزرگ: اگر آب قطع شود و لوله‌ها خالی شوند، به محض وصل شدن آب، پمپ جتی (معمولاً) بدون نیاز به دخالت دست و باز کردن پیچ هواگیری، می‌تواند دوباره آب را مکش کرده و به جریان بیندازد.
• مکش از عمق: به دلیل همین ویژگی، پمپ جتی می‌تواند آب را از عمق ۸ تا ۹ متری (مثلاً از یک چاه یا مخزن زیرزمینی) بالا بکشد، حتی اگر لوله مکش در ابتدا پر از هوا باشد.

حساسیت پمپ بشقابی به هواگیری و نصب صحیح

پمپ بشقابی در برابر هوا «لوس» و حساس است.

این پمپ‌ها خود‌مکش نیستند. برای اینکه پمپ بشقابی بتواند کار کند، محفظه پمپ و لوله ورودی باید کاملاً و صددرصد پر از آب باشند.

• خطر کاویتاسیون و خشک کار کردن: اگر هوا وارد محفظه پمپ بشقابی شود (Air Lock)، پروانه در هوا می‌چرخد و نمی‌تواند خلاء لازم برای مکش آب را ایجاد کند. این حالت باعث می‌شود پمپ یکسره کار کند اما آبی ندهد که در نهایت منجر به داغ شدن و سوختن «فیبر و فنر» (مکانیکال سیل) و حتی ذوب شدن پروانه (اگر پلاستیکی باشد) می‌شود.
• نیاز حیاتی به شیر یک‌طرفه: برای نصب پمپ بشقابی، استفاده از یک شیر یک‌طرفه (Check Valve) یا سوپاپ در انتهای لوله مکش الزامی است تا مانع از برگشت آب و خالی شدن لوله شود. اگر این شیر نشتی داشته باشد، پمپ مدام هوا می‌گیرد.

دوام، استهلاک و مقاومت در برابر شرایط محیطی

پمپ آب یک کالای مصرفی است که مدام با آب، املاح و برق در تماس است. بنابراین پرسش مهم این است: «کدام پمپ در شرایط سختِ آب‌وهوایی یا آب‌های دارای املاح، دیرتر خراب می‌شود؟»
پاسخ به این سوال به کیفیت آب منطقه شما بستگی زیادی دارد.

مقاومت در برابر ذرات معلق و آب کدر

آیا آب منطقه شما دارای شن و ماسه ریز است؟ یا از چاهی استفاده می‌کنید که آب آن کمی گل‌آلود است؟

• پمپ جتی (جان‌سخت‌تر): پمپ‌های جتی به دلیل طراحی خاص خود، مقاومت نسبتاً بهتری در برابر وجود ذرات ریز و معلق در آب دارند. اگرچه وجود شن باعث خوردگی پروانه می‌شود، اما به دلیل فشار بالای خروجی، معمولاً ذرات ریز را به بیرون پرتاب می‌کنند و کمتر دچار گیرپاژ (Jamming) می‌شوند. (البته اگر سنگریزه بزرگ باشد، ممکن است در نازل اجکتور گیر کند).
• پمپ بشقابی (حساس و ظریف): پمپ بشقابی برای کار با «آب تمیز و زلال» طراحی شده است. همان‌طور که گفتیم، فاصله بین پروانه و بدنه در این پمپ بسیار کم است. ورود شن و ماسه به داخل محفظه، دقیقاً مثل سنباده عمل کرده و به سرعت لبه‌های پروانه را می‌خورد.

نتیجه: با سایش پروانه، فاصله آن با بدنه زیاد شده و پمپ بشقابی به شدت دچار افت فشار می‌شود. بنابراین اگر آب تمیز نیست، پمپ بشقابی انتخاب پرریسکی است مگر اینکه قبل از آن فیلتر نصب کنید.

مقاومت در برابر شرایط آب و هوایی (گرما و سرما)

پمپ جتی: به دلیل اینکه بدنه چدنی کشیده‌تری دارد و آب در آن با تلاطم می‌چرخد، تبادل حرارتی کمی بهتری دارد اما در سرما، اگر آب داخل کلگی یخ بزند، خطر ترک خوردن پوسته آن بسیار بالاست (به دلیل حبس آب در مجراهای باریک).

مقاومت در برابر خوردگی (زنگ زدگی)

این مورد بیشتر به جنس پروانه (استیل، برنج یا باکالیت) ربط دارد تا نوع پمپ (جتی یا بشقابی). اما معمولاً پمپ‌های بشقابی به دلیل باقی ماندن حجم آب بیشتر در کله‌گی هنگام خاموشی، اگر از جنس چدن بی‌کیفیت باشند، بیشتر مستعد زنگ‌زدگی داخلی و تغییر رنگ آب در شروع مجدد کار هستند.

مقاومت در برابر کاویتاسیون (خوردگی ناشی از حباب)

پمپ‌های بشقابی اگر درست هواگیری نشوند، بسیار سریع‌تر از پمپ‌های جتی دچار خوردگی ناشی از کاویتاسیون (سوراخ شدن پروانه بر اثر ترکیدن حباب‌های هوا) می‌شوند.

مقاومت مکانیکال سیل (فیبر و فنر)

به دلیل فشار بسیار بالایی که پمپ جتی ایجاد می‌کند، فشار روی فیبر و فنر (Mechanical Seal) که وظیفه آب‌بندی شفت را دارد، بیشتر است. این یعنی احتمال نشتی آب از ناحیه شفت در پمپ‌های جتی کمی بیشتر از پمپ‌های بشقابی است که فشار متعادل‌تری دارند.

مقایسه هزینه‌های تعمیر و نگهداری سالانه

اگر بخواهیم صادقانه بگوییم کدام‌یک خرج کمتری روی دستتان می‌گذارد:

• سادگی تعمیرات (برنده: پمپ بشقابی): ساختار پمپ بشقابی بسیار ساده است (موتور + پروانه). قطعات کمتری دارد و باز و بسته کردن آن برای سرویس‌کار آسان‌تر است. استهلاک آن در صورت استفاده از آب تمیز، بسیار پایین است و سال‌ها بدون دردسر کار می‌کند.
• پیچیدگی قطعات (پمپ جتی): پمپ جتی علاوه بر پروانه، دارای دیفیوزر، نازل و اورینگ‌های مربوطه است. گرفتگی نازل اجکتور یکی از شایع‌ترین خرابی‌های این پمپ است که نیاز به باز کردن کله‌گی پمپ دارد. همچنین صدای زیاد آن ممکن است شما را مجبور کند زودتر بلبرینگ‌ها را چک کنید.

سناریوهای کاربردی: دقیقاً کدام پمپ را بخریم؟

تا اینجا فهمیدیم که یکی فشار (زور) زیادی دارد و دیگری حجم (بازو) بزرگی. اما این‌ها روی کاغذ است. بیایید ببینیم در واقعیت و برای ساختمان شما، کدام یک چکِ نهایی را پاس می‌کند. انتخاب اشتباه در اینجا یعنی: یا دوش حمام فشار ندارد، یا پول برق بیهوده می‌دهید.

بهترین انتخاب برای ساختمان‌های بلند (۴ طبقه و بالاتر)

اگر در آپارتمانی زندگی می‌کنید که ارتفاع عمودی بر مساحت افقی غلبه دارد، شک نکنید: پمپ جتی (Jet Pump) پادشاه ارتفاع است.

• چرا؟ در ساختمان‌های ۴ طبقه و بالاتر (معمولاً بالای ۱۲ تا ۱۵ متر ارتفاع)، جاذبه زمین دشمن اصلی فشار آب است. هر متر که آب بالا می‌رود، مقداری از فشارش را از دست می‌دهد (افت هد).
• عملکرد: پمپ جتی با همان ساختار موشکی و دیفیوزری خود، آب را با شتابی شلیک می‌کند که حتی در طبقه پنجم هم وقتی شیر آب را باز می‌کنید، فشار مطلوبی دریافت می‌کنید.
• هشدار: اگر برای یک ساختمان ۴ طبقه تک واحدی پمپ بشقابی (یک اسب) نصب کنید، شاید در طبقه اول و دوم آب عالی باشد، اما ساکن طبقه چهارم هنگام دوش گرفتن با افت فشار شدید مواجه می‌شود، مخصوصاً اگر همزمان در طبقات پایین آب مصرف شود.

بهترین انتخاب برای آبیاری قطره‌ای و ویلاهای بزرگ

حالا فرض کنید یک ویلای دوبلکس (۲ طبقه) دارید اما حیاط بزرگ، باغچه وسیع یا سیستم آبیاری قطره‌ای دارید. یا شاید کاربری شما کشاورزی سبک است. در اینجا ارتفاع مهم نیست، بلکه «طول مسیر» و «حجم آب» مهم است. انتخاب صحیح: پمپ بشقابی (Plate Pump).

• چرا؟ در آبیاری قطره‌ای یا پر کردن استخر و منبع، شما نیاز ندارید آب به آسمان پرتاب شود؛ بلکه نیاز دارید حجم زیادی از آب (مثلاً ۱۰۰ لیتر در دقیقه) در لوله‌های افقی جریان پیدا کند تا تمام نازل‌های آبیاری همزمان کار کنند.
• عملکرد: پمپ بشقابی به دلیل دبی (Flow) بالا، مانند یک رودخانه عریض عمل می‌کند. این پمپ می‌تواند لوله‌های قطور را پر از آب نگه دارد.
• مثال: اگر برای پر کردن مخزن آب پشت بام یا آبیاری باغچه از پمپ جتی استفاده کنید، زمان بسیار بیشتری طول می‌کشد تا مخزن پر شود و به موتور فشار می‌آید، در حالی که پمپ بشقابی این کار را در نصف زمان و با صدای کمتر انجام می‌دهد.

فاکتورهای تاثیرگذار بر قیمت و معرفی برندها

وقتی وارد بازار پمپ (مثلاً خیابان سعدی تهران یا طالقانی اصفهان) می‌شوید، با تنوعی گیج‌کننده از برندها و قیمت‌ها مواجه خواهید شد. اما جدا از برند، خودِ نوع پمپ (جتی یا بشقابی) هم روی برچسب قیمت تاثیر دارد.

در بازار ایران، برندهای زیر بیشترین سهم را دارند:

• پنتاکس (Pentax): پرفروش‌ترین برند. (شامل سه مدل: ایتالیایی اصل، مونتاژ ایران و چینی/طرح).
• لیو (Leo): برند چینی باکیفیت که گارانتی و خدمات پس از فروش خوبی در ایران دارد.
• ابارا (Ebara): تکنولوژی ژاپن (معمولاً مونتاژ ایران یا ایتالیا) با کیفیت ساخت بالا.
• برندهای ایرانی: مثل الکتروژن و دیزل‌ساز که قیمت مناسب‌تر و قطعات در دسترس‌تری دارند.

مقایسه قیمت خرید پمپ جتی و بشقابی

اگر دو پمپ با توان برابر (مثلاً هر دو یک اسب بخار) و از یک برند یکسان را کنار هم بگذارید، معمولاً متوجه می‌شوید که پمپ جتی حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد گران‌تر از پمپ بشقابی است.

چرا پمپ جتی گران‌تر است؟

این گرانی بی‌دلیل نیست و به ۳ عامل فنی و بازاری برمی‌گردد:

• قطعات داخلی بیشتر (هزینه تولید): همان‌طور که در بخش فنی گفتیم، پمپ جتی دارای یک سیستم اضافه به نام «مجموعه اجکتور و دیفیوزر» است. تولید و قالب‌گیری این قطعات پلاستیکی مهندسی (نوریل) هزینه اضافه دارد. در حالی که پمپ بشقابی ساختاری ساده‌تر دارد.
• بدنه بزرگتر (متریال): معمولاً (نه همیشه) پوسته چدنی پمپ‌های جتی کشیده‌تر و سنگین‌تر از مدل‌های بشقابی هم‌رده است که هزینه مواد اولیه را بالا می‌برد.
• تقاضای بازار (قانون عرضه و تقاضا): در ایران به دلیل مشکل رایج «افت فشار آب» در ساختمان‌های چندطبقه، تقاضا برای پمپ جتی (که فشار بیشتری می‌دهد) بیشتر است. فروشندگان نیز روی مدل‌های پرتقاضا حاشیه سود متفاوتی لحاظ می‌کنند.

نکته مهم برای خریداران (هشدار جنس تقلبی):
در بازار پمپ، اختلاف قیمت عجیب برای یک برند (مثلاً پنتاکس) نشان‌دهنده «اصالت کالا» است. یک پمپ پنتاکس جتی "اصل ایتالیا" ممکن است قیمتی ۲ تا ۳ برابر مدل "طرح پنتاکس" (High Copy) داشته باشد. اگر بودجه محدود دارید، خرید یک برند چینی معتبر (مثل لیو) اغلب بهتر از خرید یک پمپ تقلبی با برچسب برند معروف است.

جدول مقایسه‌ای سریع و جمع‌بندی نهایی: بالاخره کدام را بخریم؟

اگر وقت کافی برای خواندن جزئیات فنی بالا را نداشتید، نگران نباشید. تمام تفاوت‌های پمپ جتی و بشقابی را در جدول زیر خلاصه کرده‌ایم تا در کمتر از یک دقیقه تصمیم بگیرید.

جمع‌بندی نهایی: فرمول انتخاب سریع

برای اینکه پولتان را دور نریزید و بعداً پشیمان نشوید، طبق این دو قانون عمل کنید:

1. انتخاب پمپ جتی: اگر اولویت اول شما «فشار آب» است و در طبقات سوم به بالا زندگی می‌کنید، یا کنتور آب شما مدام هوا می‌گیرد، صدای زیاد پمپ جتی را تحمل کنید (یا عایق صوتی بزنید) و این مدل را بخرید. هیچ پمپ دیگری قدرت پرتاب آب جتی را ندارد.
2. انتخاب پمپ بشقابی: اگر اولویت شما «آسایش و سکوت» است، یا در طبقات پایین (همکف تا سوم) هستید و می‌خواهید دبی آب زیاد باشد (مثلاً پر کردن سریع وان حمام یا ماشین لباسشویی)، پمپ بشقابی بهترین انتخاب است.